آذر ۲۴, ۱۳۹۷

Select your Top Menu from wp menus
مصاحبه در اجلاسیه نشست اساتید در خصوص آموزش در سطوح عالی حوزه

مصاحبه در اجلاسیه نشست اساتید در خصوص آموزش در سطوح عالی حوزه

مصاحبه در اجلاسیه نشست اساتید در خصوص آموزش در سطوح عالی حوزهReviewed by مدیر on May 27Rating:

استاد موسوی:

دروس سطوح عالی و خارج‌ پژوهش محور شود/ در رتبه‌های بین المللی و جهانی خروجی یک سیستم آموزشی با پژوهش‌های آن است

استاد موسوی گفت: ما الان باید دروس را ببریم به سمت پژوهش محور، یعنی در واقع الان در برندهای بین المللی و جهانی خروجی یک سیستم آموزشی با پژوهش‌های آن است، الان این رتبه‌ها و درجه‌هایی که به دانشگاه‌های سراسر کشور می‌دهند آن خروجی پژوهش‌های آنها هست، از آن جهت هست که به آنان رتبه می دهند، در رتبه‌های جهانی پژوهش‌ها خروجی‌های یک نظام آموزشی هست و متأسفانه ما در دروس سطح عالی و حتی در درس خارج‌مان هم درس‌هایمان پژوهش محور نیست.

لینک مطلب

استاد سید موسی موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره‌ای اساتید، درباره جلسات نشست که در محضر مراجع معظم تقلید و با حضور اساتید سطوع عالی و خارج برگزار می شود، گفت: این گونه جلسات با توجه به اینکه در آن همفکری صورت می گیرد و از اندیشه تک تک دوستان بهره گرفته می شود یقیناً مثمر ثمر واقع خواهد شد و به نظر می رسد آنچه مهمتر از خود نشست است پیگیری مطالبات دوستان هست که در جلسه اتفاق می افتد و نکته نظراتی که درون جلسه اعمال می شود و گفت و شنودهایی که صورت می گیرد اگر پیگیری شود که به مطلوب برسند و به عملیاتی شدن و عملیات سازی تبدیل شود یقینا مطلوب‌تر خواهد بود.

وی ادامه داد: هر چند که خود این گونه نشست‌ها یک تجربیاتی را اضافه می کند، فرض بفرمایید شاید یک نکته‌ای را یکی از اساتید بفرماید که بنده در تعاملاتم با طلاب یا نحوه تدریس و مطالعاتم و از این قبیل بحث‌ها از آن استفاده کنم و تأثیر گذار و مفید باشد ولی یک سری نکات کلی هم وجود دارد که خروجی دارد و یقینا باید پیگیری شود و اگر نیاز به همیاری و همکاری تک تک اساتید هست این اتفاق بیفتد تا نتیجه بدهد.

استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم بیان کرد: مستحضرید که بحث تحول در حوزه را که حضرت آقا مطرح فرمودند اینکه تحول در حوزه در بخش‌های مختلف می تواند اتفاق بیفتد، یک تصور غلطی که بعضا ایجاد شد در بین عزیزان و مسئولین اینکه تحول در حوزه را آمدند در واقع از لحاظ ساختاری و شکلی یک تغییری در آن ایجاد کردند که مثلا عرض می کنم حالا قالب‌های مختلف هست حالا یک نمونه‌اش را عرض می کنم که از حالت تجمیع به حالت صفی و ستادی درآوردند، یعنی در واقع استان قم و استان‌های دیگر را جدا کردند شاید از لحاظ شکلی هم منطقی باشد ولی تحول در حوزه با اینها اتفاق نمی افتد.

وی افزود: به تعبیر من تحول در حوزه با جا به جا کردن اتاق و اضافه کردن اتاق نیست تحول در حوزه در بخشهای مختلف است اینکه ما نباید اصول مسلمی را که در حوزه داشتیم آنرا از دست بدهیم مثل مباحثه و پیش مطالعه، دور هم بودن و آن حالت سنتی بودن خودمان را نباید از دست بدهیم، یعنی در واقع یک مزایای دروس حوزه و سبک آموزشی حوزه دارد که در دانشگاه نیست، با توجه به اینکه با دانشگاه هم ارتباط دارم می بینم که وضعیت دانشگاه‌ها به چه صورت هست، نوعا دنبال پاس کردن دروس و گرفتن مدرک هستند، اما طلبه دغدغه دارد، مجد است، مباحثه دارد و پیش مطالعه می کند.

وی ابراز داشت: یکی از نکات مهمی که باید در تحول سیستم نظام آموزشی حوزه اتفاق بیفتد که متأسفانه الان نیست، این است که دروس ما به سمت پژوهش نرفته و در حقیقت این خلاء هم به لحاظ نوع و سبک آموزش است، هم خلاء از طرف خود طلاب و هم از طرف اساتید است، حالا چون جلسه نشست اساتید هست و بنده در این حوزه صحبت می کنم وارد بحث‌های اجرایی و وظیفه طلبه نمی شوم، بلکه بیشتر در مبحث پژوهش در حوزه مطالبی را عرض می کنم با توجه به اینکه در این عرصه هم بعضا مطالبی خدمت دوستان داشتیم.

استاد حوزه علمیه قم مطرح کرد: ما الان باید دروس را ببریم به سمت پژوهش محور، یعنی در واقع الان در برندهای بین المللی و جهانی خروجی یک سیستم آموزشی با پژوهش‌های آن است، الان این رتبه‌ها و درجه‌هایی که به دانشگاه‌های سراسر کشور می‌دهند آن خروجی پژوهش‌های آنها هست، از آن جهت هست که به آنان رتبه می دهند، در رتبه‌های جهانی پژوهش‌ها خروجی‌های یک نظام آموزشی هست و متأسفانه ما در دروس سطح عالی و حتی در درس خارج‌مان هم درس‌هایمان پژوهش محور نیست.

وی اضافه کرد: طلبه رسائل، مکاسب، کفایه فرقی نمی کند درس خارج هم شرکت می کند ولی هیچ پژوهشی اتفاق نمی افتد، صرفاً استاد درسش را می گوید و طلبه هم اگر طلبه درس خوانی باشد پیش مطالعه و درس و مباحثه و شرح و حواشی و اینها، اما اینکه یک موضوع خاصی را مثلاً هر هفته یکبار هر ماه یکبار اتفاق بیفتد که استاد بالای سر این محقق یا طلبه باشد که به صورت پژوهشی کار کند چنین چیزی نیست.

وی عنوان کرد: من پیشنهادم این است که اگر بشود این دوستان، عزیزمان که در نشست اساتید هستند روی این موضوع یک تمرکزی داشته باشند که با توجه به اینکه همان گونه که عرض کردم خروجی یک نظام آموزشی به پژوهش‌های آن است ما نیز در واقع خروجی های خودمان را بتوانیم ارائه بدهیم.

وی اظهار داشت: بنده آمار خدمتتان ارائه می دهم، با معاونت محترم پژوهش حوزه‌های علمیه چندی پیش جلسه داشتیم، بالغ بر سی هزار طلبه درس خارج خوان در قم داریم، این سی هزار طلبه درس خارج خوان هر کدامشان ماهی یکبار هم یک مقاله ارائه بدهند مجلات و صدها مجله از حوزه ما بیرون می آید، حتی اگر سالی یکبار هم یک مقاله بیرون بدهند دهها مقاله در موضوعات فقهی، اصولی، کلامی، فلسفی و موضوعات مختلف می توانند بیرون بدهند، الان ما در حوزه‌ چقدر مجله علمی پژوهشی داریم هیچ نه ولی اگر باشد خیلی محدود چند فصلنامه و مجله، خیلی محدود است.

دبیر علمی مدارج علمی حوزه علمیه قم ادامه داد: خوب این خروجی‌ها جایی ارائه نمی شود، بنده پیشنهادم این است که اساتید بزرگوار دروسشان را پژوهش محور کنند حالا همان طور که درسشان را ادامه می دهند به صورت سنتی خودمان هفته‌ای یک روز را به درس‌های پژوهشی اختصاص بدهند به این صورت که اساتید بزرگوار در هر حوزه‌ای که تدریس دارند یک موضوعی را مشخص کنند مثلاً استادی کتاب قطع و ظن را تدریس می کند در همان بخش یک موضوع خاص را پژوهش محور کار کند، نظرات مختلف را به طلبه ها بگوید که مثلاً شما طلبه الف این موضوع را از نظر مرحوم آخوند، شما از مرحوم امام، شما مرحوم نائینی و امثالهم و یک روز یا یک جلسه‌ای را اختصاص بدهند به اینکه اینها را جمع آموری کنند، تبادل نظر بشود و یک مقاله مشترک حتی اگر شده مقالات متعدد هم شود خوب است ولی اگر بشود یک مقاله مشترک که هر کلاسی برای خودش یک مقاله مشترک بیرون بدهد یقیناً خروجی حوزه در عرصه های علمی می تواند خودش را نشان دهد.

وی افزود: در بحث‌های فقهی نیز همین طور است، الان چقدر ابواب فقهی هست که ما هنوز به آنها نرسیدیم و به صورت چالشی با آن برخورد نداشتیم و متأسفانه باید عرض کنم که خیلی وارد عمل نشدیم، در حوزه‌های پزشکی، بیمه، امور تجاری، بورس، بین الملل، انرژی‌های مختلف انرژی هسته‌ای و امثالهم اینها بحث‌های فقهی می طلبد اما وقتی حوزه ما پژوهش محور نباشد طلبه ما می آید لوح متنجس مرحوم شیخ را در کتاب مکاسب‌اش می خواند و به همین بسنده می کند و این را به عنوان نحوه استدلال استفاده نمی کند.

وی متذکر شد: ما اگر مکاسب می خوانیم، کفایه می خوانیم و سایر دروس را می خوانیم، می خواهیم استدلال محور باشیم می‌خواهیم به طلبه روش استدلال را یاد بدهیم و این باید خودش را در کارهای پژوهشی نشان بدهد که طلبه بیاید، به هر حال یکی از مشکلات طلبه‌ها هم در پایان نامه همین است، طلبه چون دست به قلم نشده، بنده چون توفیق خدمت گزاری به طلبه‌ها را دارم در بخش تحقیق و دبیر علمی مدارج علمی هم هستم با این مسائل آشنا هستم، خوب طلبه‌ای که می آید پایان نامه بنویسد چون ما درگیر مسائل‌اش هستیم، می بینیم دست به قلم نشده اولین بارش است که می خواهد دست به قلم بزند، نمی داند از کجا باید شروع کند.

استاد موسوی مطرح کرد: ولیکن این ایده‌ای که من دارم این طرحی که خدمتتان عرض کردم در قالب یک طرح مفصل هم می‌تواند مطرح شود، اگر بیاید عملیاتی شود و اجرا گردد یقیناً هم طلبه‌ها در نوشتار موفق خواهند بود و هم اینکه حوزه‌های علمیه خروجی علمی خواهد داشت، هم اینکه تحول در حوزه در حوزه آموزشی به این نحو می تواند موفق باشد و اتفاق بیفتد و در آینده اگر این خروجی‌ها جمع گردد، کتاب‌های آموزشی آینده می شود، الان اگر ما کتاب مرحوم آخوند و مرحوم شیخ را می خوانیم ما برای آینده‌مان باید کتاب‌هایی با همین نوع و همین اندازه و همین رنج و همین سبک داشته باشیم و تا وقتی که دست به قلم نشویم، طلبه دست به قلم نشود و طلبه جرأت نوشتن را نداشته باشد طبیعتاً خروجی ما چیزی نخواهد بود و سالهای سال باید همین کتابها را تدریس کنیم و طلبه‌ها فقط مستمع باشند.

چه راهکاری برای انجام این طرح برای طلاب هست؟ آیا باید پژوهش به صورت الزامی باشد یا به صورت تشویقی و یا تنبیهی؟

استاد سطوح عالی پاسخ داد: پیشنهاد بنده این است که ما باید هر دو طریق را پی بگیریم، یعنی هم راهکار تشویقی و هم راهکار الزامی خودش را که پیش ببریم، خود اساتید همین که یک جلسه می آیند طلبه را تشویق کنند، تشویق‌هایی که آینده و در واقع آینده پژوهشی طلبه‌ها را ترسیم کند، برای بنده همین الان دارد این اتفاق می افتد طلبه‌ها مشتاق می شوند، یک جلسه پژوهشی می‌خواهیم برای طلبه‌ها بگذاریم همه مشتاق می شوند که بیایند و شرکت کنند در حالیکه نه امتیازی به آنها می دهیم، نه پولی و نه چیز دیگری، البته باید خود اساتید اهمیت قضیه را متوجه باشند و تعقیب کنند، خوب صرفاً این جوابگو نیست این باید اتفاق بیفتد تا آقایان اساتید ما بیایند یک پیشنهادی را در قالب یک مصوبه‌ای به دوستان شورای عالی حوزه بدهند و به شورای عالی حوزه منتقل بکنند که طلبه ها را به گونه‌ای بدین مسیر هدایت کنیم.

وی ادامه داد: مگر غیر از این است که اساتید بزرگواری که الان در سطوح عالی تدریس می کنند در نشست اساتید هستند، وقتی اساتید ما در نشست اساتید هستند حالا همه اساتید نه، هشتاد درصد یا هفتاد درصدشان یک مصوبه‌ای را داشته باشند و به شورای عالی بگویند و پیشنهاد بدهند که دروس را به این نحو پژوهش محور کنیم و حالا راهکارهای خاص خودش را می تواند داشته باشد، قطعاً نتیجه بخش خواهد بود.

وی ابراز داشت: پژوهش را اگر با سبک دانشگاه بخواهیم مقایسه کنیم، مستحضرید دانشجویانی که در مقطع دکتری درس می‌خوانند، خوب الان دروسی که ما می خوانیم همین در مقطع دکتری محسوب می شود، تدریس‌هایی هم که ما داریم در مقطع دکتری است، در دانشگاه وقتی استاد در مقطع دکتری تدریس می کند استاد به نوشته امتحانی دانشجو نمره نمی دهد بلکه به کارهای تحقیقاتی و پژوهشی که دانشجو دارد، نمره می دهد، استاد به دانشجو می گوید شما دو مقاله در فلان موضوع بیاور و نمره را کامل بگیر، دانشجو مقاله را ارائه می کند استاد می خواند اگر مورد قبول بود یک نمره‌ای می دهد، وگر نه ارجاع می دهد و می‌گوید دوباره بنویس.

وی افزود: بنده می خواهم عرض کنم که یک راهکاری را برای شورای عالی بگوییم چون شاید شورای عالی نپذیرد که مثلاً همه نمره تحصیلی طلاب برای کار پژوهشی باشد ولی نمره‌ای را اختصاص بدهند به این کار و از طرفی هم پیشنهاد شود به شورای عالی که در دروس مقدمات هم این اتفاق بیفتد یعنی در واقع زیر بنا در دروس مقدمات درست شود مثل دیدن روش تحقیق مثل دو سه واحد درس گذاشتن تا اینکه طلبه برسد به سطوح عالی در سطح یک نمره‌ای را اختصاص بدهند به پژوهش یعنی هر استاد غیر از اینکه نمره آموزشی دارد مثلاً پنج نمره هم برای پژوهش داشته باشد.

وی متذکر شد: این طرح اگر به صورت انفرادی و یا مکتوب به شورای عالی ارائه شود شاید اثر لازم را نداشته باشد ولی اگر ده‌ها نفر از اساتید بزرگوارمان که در نشست اساتید هستند با این ایده موافق باشند و یک مصوبه‌ای را داشته باشیم تحت این عنوان که به شورای عالی پیشنهاد دهیم که این را قانون کند به طور قطع آن زمان الزام آور خواهد بود.

آیا اساتید برای این کار آماده هستند؟

استاد حوزه علمیه قم گفت: ببینید شاید اساتید ما الان دست به قلم نشدند ولیکن غالبا اساتید کارهای پژوهشی را دوست دارند، می‌شود در نشست اساتید برای خود اساتید هم دوره‌ای گذاشت در واقع از بین اساتید افرادی را مشخص کنند که دوره‌های مختلف را برای اساتید داشته باشند، یکی از مشکلاتی هم که ما در همین مدارج علمی و در پایان نامه‌ها داشتیم مشکلات خود اساتید بود، البته نه به طور کلی به صورت خیلی محدود بعضی از اساتید بزرگوار کار پایان نامه‌ای را بلد نبودند یا نیستند در سطوح عالی هم تدریس می کنند حتی درس خارج هم تدریس می کنند، طلبه می خواهد پایان نامه بنویسد آن وقت استاد بلد نیست راهنمایی و هدایتش کند.

وی اضافه کرد: ما پیشنهاد دادیم این اساتید از این عرصه کنار بروند یا دوره‌ای را بگذرانند ملزوماتش را باید درست کرد دیگر ما اگر بخواهیم دست روی دست بگذاریم، بگوییم خوب استادمان بلد نیست، طلبه آمادگی ندارد بلد نیست، قانونش را نداریم طبیعتاً هیچ اتفاق خاصی نخواهد افتاد و به همین سبک سنتی خودمان به جلو خواهیم رفت اما اینکه نه، بخواهیم یک حرکتی انجام دهیم به طور مثال اگر اساتیدی که از این به بعد می خواهند به نشست اساتید ملحق بشوند، از اینجا به بعدش را می شود کنترل کرد که مثلاً اساتید جدید دوره پژوهش را دیده باشند و پژوهش را بلد باشند و راجع به اساتیدی که در حال حاضر مشغول تدریس هستند که خداوند توفیقاتشان را روز افزون کند خوب آنهایی که بلد هستند با یک آزمونی نه به صورتی که جسارتی به اساتید بزرگوارمان شود به اینکه اساتید ما متوجه بشوند که بالاخره کارهای پژوهشی چگونه است، تعداد قابل توجهی از اساتید هستند که در این قبیل کارها وارد هستند چون در کارهای پایان نامه دارند هدایت می کنند، آن تعداد محدودی هم که در این مسائل ورودی نداشتند یا درس‌های آنها پژوهش محور نمی شود یا اگر تمایل داشته باشند خودشان این دوره‌ها را ببینند.

آیا صرف پژوهش در حوزه کفایت می کند؟

دبیر مدارج علمی حوزه علمیه قم بیان کرد: حوزه غیر از کار نظری چیز دیگری ندارد، در حوزه کار عملیاتی که انجام نمی شود، کار بانکی که نمی خواهد انجام دهد، مقام معظم رهبری وقتی سبک زندگی اسلامی را مطرح می فرمودند در مورد بانک داری اسلامی صحبت کردند، چرا بانکداری ما اسلامی نیست دلیل آن این است که من ننوشتم، مقاله ندادم، نظریه ندادم، طلبه نمی خواهد وارد صنعت شود ولی باید نظریه صنعتی خودش را ارائه دهد، وقتی آن دانشجو، آن صنعتگر وارد میدان عمل می شود ما بگوییم خوب این هم الزامات فقهی و شرعی این کار است که شما باید رعایت کنید طبیعتآً ما باید به حوزه تئوری بپردازیم و این یکی از مسلمات است.

وی اظهار داشت: البته بنده نمی خواهم بگویم که پژوهش‌ها نوعی باشد که عملی نباشد، این بحث‌های عملی که اتفاق می افتد بیاییم یک نگاه فقهی به آن بدهیم، یک نگاه دینی به آن بدهیم و این الان صورت نمی گیرد امروزه در همه عرصه‌ها دارد بحث می شود در عرصه نانو صحبت می شود، آیا در بحث نانو از جهت فقهی، شرعی، دینی مباحث‌اش بررسی شده یا نه؟ به هیچ وجه در واقع آن بحث‌های عملیاتی هم که اتفاق می افتد ما کارهای فقهی آن را نکردیم، کارهای حوزوی آن را انجام ندادیم چه بسا اینکه بخواهیم آینده را ترسیم کنیم، ما باید خیلی جلوتر از جامعه باشیم باید صد سال جلوتر باشیم که صد سال عقب هستیم در واقع الان آقایان کارهایشان را انجام بدهند تازه چندین سال از آن بگذرد بعد ما بیاییم بگوییم این الزامات فقهی دارد یا ندارد، درست است یا غلط بنده عرضم همین است این بحث‌های عملیاتی که الان اتفاق می افتد همین‌ها باید چاره‌های فقهی برایش اندیشید که اینها با پژوهش‌های ما محقق می شود.

استاد موسوی در پایان با تاکید بر پژوهش محور شدن دروس حوزوی گفت: این طرح‌ها و نظریه‌ها را خیلی سهل از کنارش نگذریم، عرض کردم بنده اگر بخواهم این طرح را ارائه بدهم و به شورای عالی بفرستم اما اگر خودم بخواهم این کار را انجام دهم شاید اتفاقی رخ ندهد، اما اگر یک کار گروهی تشکیل شود که بنده نیز خدمت عزیزان باشم در این کار گروه بنشینیم تصویب‌اش کنیم، در اجلاسیه در نشست‌هایی که هست عزیزان نظر بدهند نقد و ابرام بشود نقاط ضعف و قوت آن مشخص شود بعد برود شورای عالی آن زمان است که وقتی شورای عالی ببیند که امضای صد نفر استاد پای این طرح نامه است یقینا ترتیب اثری می‌دهد این گونه هم نیست که کاری صورت نگیرد، اینکه ما دست روی دست می گذاریم و می گوییم ان شاءالله درست می شود با اینها کاری درست نمی شود باید آستین را بالا زد و دست به کار شد

About The Author

سلام؛ جهت مراجعات راهنمایی و مشاوره پایان نامه ها فقط در روزهای یکشنبه و پنج شنبه به صورت حضوری در مجتمع آموزش عالی شهید صدوقی ساعت 11 تا آخر وقت اداری، خدمت عزیزان هستم

Related posts

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *